相应部34相应20经到55经,以安住为根本的出定经等八经,以出定为根本的适合经等七经,以适合为根本的所缘经等六经,以所缘为根本的行境经等五经,以行境为根本的决意经等四经,以决意引发为根本的恭敬经等三经
相应部34相应20经到55经,以安住为根本的出定经等八经,以出定为根本的适合经等七经,以适合为根本的所缘经等六经,以所缘为根本的行境经等五经,以行境为根本的决意经等四经,以决意引发为根本的恭敬经等三经,以恭敬为根本的持续行经等二经,以持续为根本的适宜行经
20到27 以安住为根本的出定经等八经
舍卫城因缘。
"比丘们,有这四种禅修者。哪四种?
比丘们,这里有一种禅修者,善于安住于定,但不善于从定出起。
比丘们,又有一种禅修者,善于从定出起,但不善于安住于定。
比丘们,又有一种禅修者,既不善于安住于定,也不善于从定出起。
比丘们,又有一种禅修者,既善于安住于定,也善于从定出起。
比丘们,在这四种禅修者中,那位……(中略)……是最上的、最胜的。"
第二十经。
(如同前面以根本展开的方式,从第二十经到第二十七经,应当补充完成以安住为根本的适宜行经等八经。以安住为根本完毕。)
28到34 以出定为根本的适合经等七经
舍卫城因缘。
"比丘们,有这四种禅修者。哪四种?
比丘们,这里有一种禅修者,善于从定出起,但不善于定的适合。……善于定的适合,但不善于从定出起。……既不善于从定出起,也不善于定的适合。……既善于从定出起,也善于定的适合。
比丘们,在这四种禅修者中,那位……(中略)……是最上的、最胜的。"
第二十八经。
(如同前面以根本展开的方式,从第二十八经到第三十四经,应当补充完成以出定为根本的适宜行经等七经。以出定为根本完毕。)
35到40 以适合为根本的所缘经等六经
舍卫城因缘。
"……善于定的适合,但不善于定的所缘。……善于定的所缘,但不善于定的适合。……既不善于定的适合,也不善于定的所缘。……既善于定的适合,也善于定的所缘。
比丘们,在这四种禅修者中,那位……(中略)……是最上的、最胜的。"
第三十五经。
(如同前面以根本展开的方式,从第三十五经到第四十经,应当补充完成以适合为根本的适宜行经等六经。以适合为根本完毕。)
41到45 以所缘为根本的行境经等五经
舍卫城因缘。
"……善于定的所缘,但不善于定的行境。……善于定的行境,但不善于定的所缘。……既不善于定的所缘,也不善于定的行境。……既善于定的所缘,也善于定的行境。
比丘们,在这四种禅修者中,那位……(中略)……是最上的、最胜的。"
第四十一经。
(如同前面以根本展开的方式,从第四十一经到第四十五经,应当补充完成以所缘为根本的适宜行经等五经。以所缘为根本完毕。)
46到49 以行境为根本的决意经等四经
舍卫城因缘。
"……善于定的行境,但不善于定的决意引发。……善于定的决意引发,但不善于定的行境。……既不善于定的行境,也不善于定的决意引发。……既善于定的行境,也善于定的决意引发。……
比丘们,犹如从牛得牛乳,从牛乳得酪,从酪得生酥,从生酥得熟酥,从熟酥得醍醐,醍醐被称为其中最上的。
比丘们,同样地,那位禅修者既善于定的行境,也善于定的决意引发,此人在这四种禅修者中……(中略)……是最上的、最胜的。"
第四十六经。
"善于定的行境,但不是在定中恭敬地修行者。……(中略)……应当详细展开。"
第四十七经。
"善于定的行境,但不是在定中持续地修行者。……(中略)……"
第四十八经。
"善于定的行境,但不是在定中做适宜行的修行者。……(中略)……"
第四十九经。(以行境为根本完毕。)
50到52 以决意引发为根本的恭敬经等三经
舍卫城因缘。
"……善于定的决意引发,但不是在定中恭敬地修行者。……在定中恭敬地修行,但不善于定的决意引发。……既不善于定的决意引发,也不是在定中恭敬地修行者。……既善于定的决意引发,也是在定中恭敬地修行者。
比丘们,在这四种禅修者中,那位……(中略)……是最上的、最胜的。"
第五十经。
"善于定的决意引发,但不是在定中持续地修行者。……(中略)……"
第五十一经。
"善于定的决意引发,但不是在定中做适宜行的修行者。……(中略)……"
第五十二经。(以决意引发为根本完毕。)
53到54 以恭敬为根本的持续行经等二经
舍卫城因缘。
"……在定中恭敬地修行,但不是在定中持续地修行者。……在定中持续地修行,但不是在定中恭敬地修行者。……既不是在定中恭敬地修行者,也不是在定中持续地修行者。……既是在定中恭敬地修行者,也是在定中持续地修行者。
比丘们,在这四种禅修者中,那位……(中略)……是最上的、最胜的。"
第五十三经。
"在定中恭敬地修行,但不是在定中做适宜行的修行者。……(中略)……"
第五十四经。
55 以持续为根本的适宜行经
舍卫城因缘。
"比丘们,有这四种禅修者。哪四种?
比丘们,这里有一种禅修者,在定中持续地修行,但不是在定中做适宜行的修行者。
比丘们,又有一种禅修者,在定中做适宜行的修行者,但不是在定中持续地修行者。
比丘们,又有一种禅修者,既不是在定中持续地修行者,也不是在定中做适宜行的修行者。
比丘们,又有一种禅修者,既是在定中持续地修行者,也是在定中做适宜行的修行者。
比丘们,在这四种禅修者中,那位既是在定中持续地修行者,也是在定中做适宜行的修行者,此人在这四种禅修者中,是最上的、最殊胜的、最高的、最上的、最胜的。
比丘们,犹如从牛得牛乳,从牛乳得酪,从酪得生酥,从生酥得熟酥,从熟酥得醍醐,醍醐被称为其中最上的。
比丘们,同样地,那位禅修者既是在定中持续地修行者,也是在定中做适宜行的修行者,此人在这四种禅修者中,是最上的、最殊胜的、最高的、最上的、最胜的。"
世尊说了这些话。那些比丘们对世尊所说的话感到满意,心生欢喜。
第五十五经。
(应当如此详细展开,使成为五十五个解说。)
禅相应完毕。
其摄颂为:
"定、等至与安住,出定、适合与所缘,行境、决意引发、恭敬,持续以及适宜行。"
蕴篇第三。
其摄颂为:
"蕴、罗陀相应,见、预流、生起,烦恼、舍利弗,龙、金翅鸟、乾达婆,云、婆蹉、禅——蕴篇中有十三(相应)。"
蕴篇相应完毕。
巴利语原版经文
SN.34.20- 27. Ṭhitimūlakavuṭṭhānasuttādi-aṭṭhakaṃ
681-688. Sāvatthinidānaṃ. “Cattārome, bhikkhave, jhāyī. Katame cattāro? Idha, bhikkhave ekacco jhāyī samādhismiṃ ṭhitikusalo hoti, na samādhismiṃ vuṭṭhānakusalo. Idha pana, bhikkhave, ekacco jhāyī samādhismiṃ vuṭṭhānakusalo hoti, na samādhismiṃ ṭhitikusalo. Idha pana, bhikkhave, ekacco jhāyī neva samādhismiṃ ṭhitikusalo hoti, na ca samādhismiṃ vuṭṭhānakusalo. Idha pana, bhikkhave, ekacco jhāyī samādhismiṃ ṭhitikusalo ca hoti, samādhismiṃ vuṭṭhānakusalo ca. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ jhāyī …pe… uttamo ca pavaro cā”ti. Vīsatimaṃ. (purimamūlakāni viya yāva sattavīsatimā ṭhitimūlakasappāyakārīsuttā aṭṭha suttāni pūretabbāni. Ṭhitimūlakaṃ )
SN.34.28- 34. Vuṭṭhānamūlakakallitasuttādisattakaṃ
689-695. Sāvatthinidānaṃ. “Cattārome, bhikkhave, jhāyī. Katame cattāro? Idha, bhikkhave, ekacco jhāyī samādhismiṃ vuṭṭhānakusalo hoti, na samādhismiṃ kallitakusalo… samādhismiṃ kallitakusalo hoti, na samādhismiṃ vuṭṭhānakusalo… neva samādhismiṃ vuṭṭhānakusalo hoti, na ca samādhismiṃ kallitakusalo… samādhismiṃ vuṭṭhānakusalo ca hoti samādhismiṃ kallitakusalo ca. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ jhāyī …pe… uttamo ca pavaro cā”ti. Aṭṭhavīsatimaṃ. (purimamūlakāni viya yāva catuttiṃsatimā vuṭṭhānamūlakasappāyakārīsuttā satta suttāni pūretabbāni. Vuṭṭhānamūlakaṃ.)
SN.34.35- 40. Kallitamūlaka-ārammaṇasuttādichakkaṃ
696-701. Sāvatthinidānaṃ “samādhismiṃ kallitakusalo hoti, na samādhismiṃ ārammaṇakusalo… samādhismiṃ ārammaṇakusalo hoti, na samādhismiṃ kallitakusalo… neva samādhismiṃ kallitakusalo hoti, na ca samādhismiṃ ārammaṇakusalo… samādhismiṃ kallitakusalo ca hoti, samādhismiṃ ārammaṇakusalo ca. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ jhāyī …pe… uttamo ca pavaro cā”ti. Pañcatiṃsatimaṃ. (purimamūlakāni viya yāva cattālīsamā kallitamūlakasappāyakārīsuttā cha suttāni pūretabbāni. Kallitamūlakaṃ.)
SN.34.41- 45. Ārammaṇamūlakagocarasuttādipañcakaṃ
702-706. Sāvatthinidānaṃ “samādhismiṃ ārammaṇakusalo hoti, na samādhismiṃ gocarakusalo… samādhismiṃ gocarakusalo hoti, na samādhismiṃ ārammaṇakusalo… neva samādhismiṃ ārammaṇakusalo hoti, na ca samādhismiṃ gocarakusalo… samādhismiṃ ārammaṇakusalo ca hoti, samādhismiṃ gocarakusalo ca. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ jhāyī …pe… uttamo ca pavaro cā”ti. Ekacattālīsamaṃ. (purimamūlakāni viya yāva pañcacattālīsamā ārammaṇamūlakasappāyakārīsuttā pañca suttāni pūretabbāni. Ārammaṇamūlakaṃ )
SN.34.46- 49. Gocaramūlaka-abhinīhārasuttādicatukkaṃ
707. Sāvatthinidānaṃ… “samādhismiṃ gocarakusalo hoti, na samādhismiṃ abhinīhārakusalo… samādhismiṃ abhinīhārakusalo hoti na samādhismiṃ gocarakusalo… neva samādhismiṃ gocarakusalo hoti, na ca samādhismiṃ abhinīhārakusalo… samādhismiṃ gocarakusalo ca hoti, samādhismiṃ abhinīhārakusalo ca… seyyathāpi, bhikkhave, gavā khīraṃ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṃ, navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo tatra aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, yvāyaṃ jhāyī samādhismiṃ gocarakusalo ca hoti samādhismiṃ abhinīhārakusalo ca ayaṃ imesaṃ catunnaṃ jhāyīnaṃ …pe… uttamo ca pavaro cā”ti. Chacattālīsamaṃ.
708. Samādhismiṃ gocarakusalo hoti, na samādhismiṃ sakkaccakārī …pe…. Vitthāretabbaṃ. Sattacattālīsamaṃ.
709. Samādhismiṃ gocarakusalo hoti, na samādhismiṃ sātaccakārī …pe…. Aṭṭhacattālīsamaṃ.
710. Samādhismiṃ gocarakusalo hoti, na samādhismiṃ sappāyakārī …pe…. Ekūnapaññāsamaṃ. (gocaramūlakaṃ.)
SN.34.50- 52. Abhinīhāramūlakasakkaccasuttāditikaṃ
711. Sāvatthinidānaṃ “samādhismiṃ abhinīhārakusalo hoti, na samādhismiṃ sakkaccakārī… samādhismiṃ sakkaccakārī hoti, na samādhismiṃ abhinīhārakusalo… neva samādhismiṃ abhinīhārakusalo hoti, na ca samādhismiṃ sakkaccakārī… samādhismiṃ abhinīhārakusalo ca hoti, samādhismiṃ sakkaccakārī ca. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ jhāyī …pe… uttamo ca pavaro cā”ti. Paññāsamaṃ.
712. Samādhismiṃ abhinīhārakusalo hoti, na samādhismiṃ sātaccakārī …pe…. Ekapaññāsamaṃ.
713. Samādhismiṃ abhinīhārakusalo hoti, na samādhismiṃ sappāyakārī …pe…. Dvepaññāsamaṃ. (abhinīhāramūlakaṃ.)
SN.34.53- 54. Sakkaccamūlakasātaccakārīsuttādidukaṃ
714. Sāvatthinidānaṃ “samādhismiṃ sakkaccakārī hoti, na samādhismiṃ sātaccakārī… samādhismiṃ sātaccakārī hoti, na samādhismiṃ sakkaccakārī neva samādhismiṃ sakkaccakārī hoti, na ca samādhismiṃ sātaccakārī… samādhismiṃ sakkaccakārī ca hoti, samādhismiṃ sātaccakārī ca. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ …pe… uttamo ca pavaro cā”ti. Tepaññāsamaṃ.
715. Samādhismiṃ sakkaccakārī hoti, na samādhismiṃ sappāyakārī …pe…. Catupaññāsamaṃ.
SN.34.55. Sātaccamūlakasappāyakārīsuttaṃ
716. Sāvatthinidānaṃ. “Catārome, bhikkhave, jhāyī. Katame cattāro? Idha, bhikkhave ekacco jhāyī samādhismiṃ sātaccakārī hoti, na samādhismiṃ sappāyakārī. Idha pana, bhikkhave, ekacco jhāyī samādhismiṃ sappāyakārī hoti, na samādhismiṃ sātaccakārī. Idha pana, bhikkhave, ekacco jhāyī neva samādhismiṃ sātaccakārī hoti, na ca samādhismiṃ sappāyakārī. Idha pana, bhikkhave, ekacco jhāyī samādhismiṃ sātaccakārī ca hoti, samādhismiṃ sappāyakārī ca. Tatra, bhikkhave, yvāyaṃ jhāyī samādhismiṃ sātaccakārī ca hoti samādhismiṃ sappāyakārī ca ayaṃ imesaṃ catunnaṃ jhāyīnaṃ aggo ca seṭṭho ca mokkho ca uttamo ca pavaro ca. Seyyathāpi, bhikkhave, gavā khīraṃ, khīramhā dadhi, dadhimhā navanītaṃ, navanītamhā sappi, sappimhā sappimaṇḍo tatra aggamakkhāyati; evameva kho, bhikkhave, yvāyaṃ jhāyī samādhismiṃ sātaccakārī ca hoti, samādhismiṃ sappāyakārī ayaṃ imesaṃ catunnaṃ jhāyīnaṃ aggo ca seṭṭho ca mokkho ca uttamo ca pavaro cā”ti. Idamavoca bhagavā. Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti. Pañcapaññāsamaṃ. (yathā pañcapaññāsaṃ veyyākaraṇāni honti tathā vitthāretabbāni.)
Jhānasaṃyuttaṃ samattaṃ.
Tassuddānaṃ–
Samādhi samāpatti ṭhiti ca, vuṭṭhānaṃ kallitārammaṇena ca;
Gocarā abhinīhāro sakkacca, sātacca athopi sappāyanti.
Khandhavaggo tatiyo.
Tassuddānaṃ–
Khandha rādhasaṃyuttañca, diṭṭhi-okkanta uppādā;
Kilesa sāriputtā ca, nāgā supaṇṇa gandhabbā.
Valāha vacchajhānanti khandhavaggamhi terasāti.
Khandhavaggasaṃyuttapāḷi niṭṭhitā.