相应部35相应148经到151经,苦涅槃适宜经,无我涅槃适宜经,涅槃适宜之道经,内住弟子经
148 苦涅槃适宜经(第三经)
"比丘们,我将为你们教导适宜于涅槃的修行道路。你们要仔细聆听。(中略)比丘们,什么是适宜于涅槃的修行道路呢?
在此,比丘们,比丘以'眼是苦'来观察,以'色是苦'来观察,以'眼识是苦'来观察,以'眼触是苦'来观察,凡是以眼触为缘所生起的感受——无论是乐受、苦受还是不苦不乐受,也以'那也是苦'来观察。(中略)
以'舌是苦'来观察。(中略)
以'意是苦'来观察,以'法是苦'来观察,以'意识是苦'来观察,以'意触是苦'来观察,凡是以意触为缘所生起的感受——无论是乐受、苦受还是不苦不乐受,也以'那也是苦'来观察。
比丘们,这就是适宜于涅槃的修行道路。"
第三经终。
149 无我涅槃适宜经(第四经)
"比丘们,我将为你们教导适宜于涅槃的修行道路。你们要仔细聆听。(中略)比丘们,什么是适宜于涅槃的修行道路呢?
在此,比丘们,比丘以'眼是无我'来观察,以'色是无我'来观察,以'眼识是无我'来观察,以'眼触是无我'来观察,凡是以眼触为缘所生起的感受——无论是乐受、苦受还是不苦不乐受,也以'那也是无我'来观察。(中略)
以'意是无我'来观察,以'法是无我'来观察,以'意识是无我'来观察,以'意触是无我'来观察,凡是以意触为缘所生起的感受——无论是乐受、苦受还是不苦不乐受,也以'那也是无我'来观察。
比丘们,这就是适宜于涅槃的修行道路。"
第四经终。
150 涅槃适宜之道经(第五经)
"比丘们,我将为你们教导适宜于涅槃的修行道路。你们要仔细聆听。(中略)比丘们,什么是适宜于涅槃的修行道路呢?
比丘们,你们认为怎样?眼是常的还是无常的?"
"尊者,是无常的。"
"那么,凡是无常的,那是苦的还是乐的?"
"尊者,是苦的。"
"那么,凡是无常的、苦的、变易法的,适合将它看作'这是我的,这是我,这是我的自我'吗?"
"尊者,确实不是。"
"色是常的还是无常的?"
"尊者,是无常的。"(中略)
"眼识……眼触……(中略)凡是以意触为缘所生起的感受——无论是乐受、苦受还是不苦不乐受,那也是常的还是无常的?"
"尊者,是无常的。"
"那么,凡是无常的,那是苦的还是乐的?"
"尊者,是苦的。"
"那么,凡是无常的、苦的、变易法的,适合将它看作'这是我的,这是我,这是我的自我'吗?"
"尊者,确实不是。"
"比丘们,如此观察的多闻圣弟子,对眼厌离,对色厌离,对眼识厌离,对眼触厌离,(中略)凡是以意触为缘所生起的感受——无论是乐受、苦受还是不苦不乐受,对那也厌离。厌离后离贪;由于离贪而解脱。(中略)他了知:'不再有此后的轮回了。'
比丘们,这就是适宜于涅槃的修行道路。"
第五经终。
151 内住弟子经(第六经)
"比丘们,这梵行的修习,是没有内住弟子的,是没有老师(指烦恼)的。比丘们,有内住弟子、有老师的比丘,住于痛苦、不安乐。比丘们,没有内住弟子、没有老师的比丘,住于安乐、舒适。
比丘们,一个比丘如何是有内住弟子、有老师,而住于痛苦、不安乐的呢?
在此,比丘们,比丘以眼见到色后,生起了邪恶不善法——带有记忆和思量的、具有束缚性的。那些(不善法)住在他的内心之中,那些邪恶不善法住在他的内心里,因此他被称为'有内住弟子'。那些(不善法)支配着他,那些邪恶不善法支配着他,因此他被称为'有老师'。(中略)
再者,比丘们,比丘以舌尝到味后,生起了邪恶不善法——带有记忆和思量的、具有束缚性的。那些住在他的内心之中,那些邪恶不善法住在他的内心里,因此他被称为'有内住弟子'。那些支配着他,那些邪恶不善法支配着他,因此他被称为'有老师'。(中略)
再者,比丘们,比丘以意识知法后,生起了邪恶不善法——带有记忆和思量的、具有束缚性的。那些住在他的内心之中,那些邪恶不善法住在他的内心里,因此他被称为'有内住弟子'。那些支配着他,那些邪恶不善法支配着他,因此他被称为'有老师'。
比丘们,比丘就是这样有内住弟子、有老师,住于痛苦、不安乐的。
比丘们,一个比丘如何是没有内住弟子、没有老师,而住于安乐、舒适的呢?
在此,比丘们,比丘以眼见到色后,不生起邪恶不善法——带有记忆和思量的、具有束缚性的。那些不住在他的内心之中,那些邪恶不善法不住在他的内心里,因此他被称为'没有内住弟子'。那些不支配他,那些邪恶不善法不支配他,因此他被称为'没有老师'。(中略)
再者,比丘们,比丘以舌尝到味后,不生起邪恶不善法——带有记忆和思量的、具有束缚性的。那些不住在他的内心之中,那些邪恶不善法不住在他的内心里,因此他被称为'没有内住弟子'。那些不支配他,那些邪恶不善法不支配他,因此他被称为'没有老师'。(中略)
再者,比丘们,比丘以意识知法后,不生起邪恶不善法——带有记忆和思量的、具有束缚性的。那些不住在他的内心之中,那些邪恶不善法不住在他的内心里,因此他被称为'没有内住弟子'。那些不支配他,那些邪恶不善法不支配他,因此他被称为'没有老师'。
比丘们,比丘就是这样没有内住弟子、没有老师,住于安乐、舒适的。
比丘们,这梵行的修习,是没有内住弟子的,是没有老师的。比丘们,有内住弟子、有老师的比丘,住于痛苦、不安乐。比丘们,没有内住弟子、没有老师的比丘,住于安乐、舒适。"
第六经终。
巴利语原版经文
SN.35.148/(3) Dukkhanibbānasappāyasuttaṃ
148. “Nibbānasappāyaṃ vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha …pe… katamā ca sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā? Idha, bhikkhave, cakkhuṃ dukkhanti passati, rūpā dukkhāti passati, cakkhuviññāṇaṃ dukkhanti passati, cakkhusamphasso dukkhoti passati, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi dukkhanti passati …pe… jivhā dukkhāti passati …pe… mano dukkhoti passati, dhammā dukkhāti passati, manoviññāṇaṃ dukkhanti passati, manosamphasso dukkhoti passati, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi dukkhanti passati. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā”ti. Tatiyaṃ.
SN.35.149/(4) Anattanibbānasappāyasuttaṃ
149. “Nibbānasappāyaṃ vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha …pe… katamā ca sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā? Idha, bhikkhave, bhikkhu cakkhuṃ anattāti passati, rūpā anattāti passati, cakkhuviññāṇaṃ anattāti passati, cakkhusamphasso anattāti passati, yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anattāti passati …pe… mano anattāti passati, dhammā anattāti passati, manoviññāṇaṃ anattāti passati, manosamphasso anattāti passati, yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anattāti passati. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā”ti. Catutthaṃ.
SN.35.150/(5) Nibbānasappāyapaṭipadāsuttaṃ
150. “Nibbānasappāyaṃ vo, bhikkhave, paṭipadaṃ desessāmi. Taṃ suṇātha …pe… katamā ca sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā? Taṃ kiṃ maññatha, bhikkhave, cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti?
“Aniccaṃ bhante”.
“Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti?
“Dukkhaṃ, bhante”.
“Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ– ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
“No hetaṃ, bhante”.
“Rūpā niccā vā aniccā vā”ti?
“Aniccā, bhante …”pe….
“Cakkhuviññāṇaṃ… cakkhusamphasso …pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā”ti?
“Aniccaṃ, bhante”.
“Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā”ti?
“Dukkhaṃ, bhante”.
“Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ– ‘etaṃ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
“No hetaṃ, bhante”.
“Evaṃ passaṃ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati …pe… yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati Nibbindaṃ virajjati; virāgā vimuccati …pe… nāparaṃ itthattāyāti pajānāti. Ayaṃ kho sā, bhikkhave, nibbānasappāyā paṭipadā”ti Pañcamaṃ.
SN.35.151/(6) Antevāsikasuttaṃ
151. “Anantevāsikamidaṃ bhikkhave, brahmacariyaṃ vussati anācariyakaṃ. Santevāsiko, bhikkhave, bhikkhu sācariyako dukkhaṃ na phāsu viharati. Anantevāsiko, bhikkhave, bhikkhu anācariyako sukhaṃ phāsu viharati. Kathañca, bhikkhu, santevāsiko sācariyako dukkhaṃ na phāsu viharati? Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṃ disvā uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tyāssa anto vasanti, antassa vasanti pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā santevāsikoti vuccati. Te naṃ samudācaranti, samudācaranti naṃ pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā sācariyakoti vuccati …pe….
“Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno jivhāya rasaṃ sāyitvā uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tyāssa anto vasanti, antassa vasanti pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā santevāsikoti vuccati. Te naṃ samudācaranti, samudācaranti naṃ pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā sācariyakoti vuccati …pe….
“Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno manasā dhammaṃ viññāya uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tyāssa anto vasanti, antassa vasanti pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā santevāsikoti vuccati. Te naṃ samudācaranti, samudācaranti naṃ pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā sācariyakoti vuccati. Evaṃ kho bhikkhave, bhikkhu santevāsiko sācariyako dukkhaṃ, na phāsu viharati.
“Kathañca, bhikkhave, bhikkhu anantevāsiko anācariyako sukhaṃ phāsu viharati? Idha, bhikkhave, bhikkhuno cakkhunā rūpaṃ disvā na uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tyāssa na anto vasanti, nāssa anto vasanti pāpakā akusalā dhammāti Tasmā anantevāsikoti vuccati. Te naṃ na samudācaranti, na samudācaranti naṃ pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā anācariyakoti vuccati …pe….
“Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno jivhāya rasaṃ sāyitvā na uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tyāssa na anto vasanti, nāssa anto vasanti pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā anantevāsikoti vuccati. Te naṃ na samudācaranti, na samudācaranti naṃ pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā anācariyakoti vuccati …pe….
“Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhuno manasā dhammaṃ viññāya na uppajjanti pāpakā akusalā dhammā sarasaṅkappā saṃyojaniyā. Tyāssa na anto vasanti, nāssa anto vasanti pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā anantevāsikoti vuccati. Te naṃ na samudācaranti, na samudācaranti naṃ pāpakā akusalā dhammāti. Tasmā anācariyakoti vuccati. Evaṃ kho, bhikkhave, bhikkhu anantevāsiko anācariyako sukhaṃ phāsu viharati. Anantevāsikamidaṃ, bhikkhave, brahmacariyaṃ vussati Anācariyakaṃ santevāsiko bhikkhave, bhikkhu sācariyako dukkhaṃ, na phāsu viharati. Anantevāsiko, bhikkhave, bhikkhu anācariyako sukhaṃ phāsu viharatī”ti. Chaṭṭhaṃ.